Categorieën
artikelen

Cultureel kapitaal

Vandaag staan we stil bij ‘cultureel kapitaal’. Eerder ging het hier over vogels spotten als vorm van cultureel kapitaal, en het is een onderwerp dat onder meer artikelen sluimert.

Maar wat is cultureel kapitaal precies, en kan het wat tastbaarder gemaakt worden aan de hand van klinkende voorbeelden? Vandaag wordt naar een antwoord gezocht op deze vragen.

Categorieën
artikelen

L’effet de Réel, de literaire Mindf*ck

Roland Barthes. Zijn naam kwam al eerder voorbij, en ook dit zal niet de laatste keer zijn dat hij de revue passeert. Hij was van mening dat er een tragische discrepantie bestaat tussen de visuele rijkheid van de wereld en de armzaligheid van onze capaciteit om haar waar te nemen. Het enige medicijn kon volgens hem gevonden worden in de bestudering van literatuur, fotografie, en andere kunstvormen: optimaal oefenterrein voor de ontwikkeling van het type aandacht dat vereist is om te zien wat er om ons heen gebeurt.

Iets dat Barthes met verve deed. En dat zouden we weten ook. Zijn schriftelijke nalatenschap is immens. In zijn fameuze verzameling Mythologieën (1958) bijvoorbeeld leest en ontmaskert hij– hetzij tamelijk grootsprakig – de grootste kleinburgerlijke mythes van zijn tijd, zoals de Tour de France, het magische cachet van Marlon Brando, en oprukkend Poujadisme. Barthes is de grondlegger van veel cultuurkritiek in al haar verschijningsvormen, die vandaag de dag bedreven wordt. Een van de vele onderwerpen die hij ook aansnijdt is het zogenaamde realiteitseffect.

Categorieën
artikelen

Volg jij het nieuws niet?

“Je moet toch weten wat er speelt? Zo steek je toch je kop in het zand? Voel je je dan niet dom?”

Zo opent een Parool-reportage over zogenaamde nieuwsmijders: mensen die zich dwangmatig verre houden van alles wat maar voor Het Nieuws kan doorgaan. Het zijn stevige verwijten aan het adres van mensen die het nieuws niet volgen. Maar wat pleit er precies voor, en wat is er precies op tegen?

Categorieën
artikelen

Achter de schermen achter de schermen

Er is een stortvloed aan nieuwskanalen die op een ‘kritische’ manier de actualiteit belichten. De Correspondent wil bijvoorbeeld ‘de dieperliggende structuren en ontwikkelingen achter het nieuws in beeld brengen’. De Snijtafel noemt zich ‘een podium voor noodzakelijke cultuurkritiek’. Deze manier van doen wordt in vaktermen ook wel ‘hermeneutics of suspicion’ genoemd.

Al deze media doen het voorkomen alsof de ‘reguliere’ nieuwskanalen (kranten, tijdschriften, televisie, ook wel old media genoemd – daarom gaat de tegenhanger ook wel door voor nieuwe media) niet de hele waarheid vertellen, en dat zij zorgen voor een klaardere kijk op de toestand in de wereld.

Alleen maar goed nieuws tot nu toe; wat zou er immers af te dingen zijn op een fikse kritische blik? Toch is er iets in de redenering dat al die nieuwe media maar achter het nieuws duiken dat me mateloos tegenstaat.