Categorie: Blog

Categorieën
Blog

L’effet de Réel, de literaire Mindf*ck

Roland Barthes. Zijn naam kwam al eerder voorbij, en ook dit zal niet de laatste keer zijn dat hij de revue passeert. Hij was van mening dat er een tragische discrepantie bestaat tussen de visuele rijkheid van de wereld en de armzaligheid van onze capaciteit om haar waar te nemen. Het enige medicijn kon volgens hem gevonden worden in de bestudering van literatuur, fotografie, en andere kunstvormen: optimaal oefenterrein voor de ontwikkeling van het type aandacht dat vereist is om te zien wat er om ons heen gebeurt.

Iets dat Barthes met verve deed. En dat zouden we weten ook. Zijn schriftelijke nalatenschap is immens. In zijn fameuze verzameling Mythologieën (1958) bijvoorbeeld leest en ontmaskert hij– hetzij tamelijk grootsprakig – de grootste kleinburgerlijke mythes van zijn tijd, zoals de Tour de France, het magische cachet van Marlon Brando, en oprukkend Poujadisme. Barthes is de grondlegger van veel cultuurkritiek in al haar verschijningsvormen, die vandaag de dag bedreven wordt. Een van de vele onderwerpen die hij ook aansnijdt is het zogenaamde realiteitseffect.

Lees verder “L’effet de Réel, de literaire Mindf*ck”
Categorieën
Blog

Johan Cruyff is geen loser: Over ziekte als strijd

Wie een ernstige ziekte heeft, levert strijd. Johan Cruyff overleed deze week na een heftige strijd tegen kanker. ALS-patiënten roepen ons vanaf huizenhoge billboards op: “ga door met mijn strijd”. En ook de media bedienen zich maar wat graag van de strijd-metafoor.

Vroeger kon je nog gewoon ziek worden en doodgaan, maar tegenwoordig moet je een strijd leveren. De vergelijking is treffend: ondanks dat er geen wapengekletter bij komt kijken, en een groot gedeelte van de strijd zich liggend in een ziekenhuisbed voltrekt, heeft je lichaam het onbetwist zwaar (hoewel de activiteiten van de artsen om je heen zich nog het beste met een strijd laten vergelijken). Maar toch heeft de vergelijking van ziekte en strijd ook perverse kanten.

Lees verder “Johan Cruyff is geen loser: Over ziekte als strijd”
Categorieën
Blog

WWW, te ja of te nee?

Het Internet, dat onuitputtelijke web van kennis dat de ontwikkeling van de mens in een stroomversnelling heeft doen belanden. Of: Het Internet, dat boosaardige, allesverslindende platform dat de wereldwijde gang van zaken meer en meer in zijn greep heeft.

Het leuke is dat beide kopteksten even plausibel zijn. Hoe zijn de kaarten precies verdeeld in de wel-of-geen-internet-discussie? En natuurlijk de hamvraag: wie heeft er gelijk?

Lees verder “WWW, te ja of te nee?”
Categorieën
Blog

NOS’s Flying Circus

De NOS-journaalspecials waarmee de kijker begin januari om de oren werd geslagen waren bij vlagen indrukwekkend en gaven een waanzinnig inkijkje in de dagelijkse beslommeringen van ’s lands oudste nieuwsnetwerk. De ijverige redactie van de Omroepstichting deed geen moeite om haar trots te verhullen, en maakte tussen alle heisa door ook nog van de gelegenheid gebruik om zichzelf uitgebreid te feliciteren.

Iedereen die jarig is heeft natuurlijk het recht om een goed feestje te vieren. Maar in hoeverre sluit de Omroepstichting nog aan bij haar oorspronkelijke doelstellingen, en in hoeverre kijken we eigenlijk nog naar een nieuwsbulletin als we naar het NOS-journaal kijken?

Lees verder “NOS’s Flying Circus”
Categorieën
Blog

De wonderlijke Holocaustcocktail van Misha Defonseca

Misha, een memoire uit 1997 geschreven door de Belgische Misha Defonseca, vertelt het verhaal van een achtjarig Joods meisje in de Tweede Wereldoorlog, wiens ouders waarschijnlijk zijn gedeporteerd naar Oost-Europa, en die bij verre koudbloedige familie wordt ondergebracht. Aldaar wordt ze genegeerd en mishandeld, waarop ze haar pleeggezin ontvlucht en op zoek gaat naar haar ouders. In een tijdsspanne van vier jaar gaat ze te voet door Duitsland en Polen, uiteindelijk eindigend in de Oekraïne. Verwilderd als ze raakt, wordt ze als klap op de vuurpijl ook nog geadopteerd door een roedel wolven, en vangt ze een glimp van Auschwitz op.

Kort na publicatie duiken al de eerste twijfels over de waarachtigheid van Misha op. Niet alleen deden de passages over wolven flink wat wenkbrauwen verrijzen, maar er zaten ook veel historische fouten in. Defonseca beantwoordde de kritische geluiden met het verweer dat ze eenvoudigweg niet meer wist hoe haar familie heette, noch haar plaats van geboorte, waardoor het onmogelijk was om de onderste steen boven te krijgen. In 2008, elf jaar na dato, kwam eindelijk aan het licht dat het hele gebeuren bij elkaar verzonnen was. Ze was de gehele oorlog op de basisschool in Brussel gebleven. Wel waren haar ouders verzetsstrijders, en ook als zodanig omgekomen in de oorlog.

Net zoals ik me eerder al eens afvroeg bij een andere oplichter ben ik ook hier benieuwd: waarom werd zij zolang geloofd? Niet als belerende en betweterige retorische vraag, maar oprecht: wat zit er in haar literatuur wat maakt dat mensen het willen geloven?

Lees verder “De wonderlijke Holocaustcocktail van Misha Defonseca”